اختلال بینایی در کودکان فلج مغزی

از هر ده کودک مبتلا به فلج مغزی (CP) یک کودک با اختلال بینایی شدید و 90-75 درصد با درجاتی از اختلال بینایی به مراکز توانبخشی مراجعه می کنند. هنگام درمان کودک مبتلا به فلج مغزی همیشه باید شرایط مرتبط را در نظر گرفت تا اطمینان حاصل شود که یک رویکرد جامع اتخاذ شده است. اختلال بینایی قشر مغز (Cortical Visual Impairment: CVI) یکی از بیماری های مرتبط با فلج مغزی است و به عنوان یکی از علل اولیه اختلال بینایی در کودکان شناخته شده است.

اختلال بینایی قشر مغز (CVI)

CVI به عنوان از دست دادن بینایی به دلیل آسیب ناشی از سیستم عصبی مرکزی، به ویژه لوب پس سری مغز تعریف می شود. بنابراین کاملا قابل درک است که این اختلال با فلج مغزی مرتبط باشد و از علل ایجاد کننده ی آن می توان به عواملی نظیر: هیپوکسی، افزایش فشار داخل جمجمه، آسیب سر و غیره اشاره کرد.

مانند هر آسیبی به مغز، CVI ممکن است به تدریج به دلیل خاصیت نوروپلاستیسیتی مغز بهبود یابد، به ویژه در سال اول زندگی جنبه های تحریک بصری باید بخشی جدایی ناپذیر از ارزیابی و درمان انجام شده توسط تیم چند رشته ای توانبخشی به ویژه کاردرمانگران باشد در این میان ارزیابی دقیق بینایی همیشه باید توسط یک متخصص(چشم پزشک یا بینایی سنج) برای تایید تشخیص و تجویز درمان مناسب انجام شود.

بینایی و رشد طبیعی

کودکان مبتلا به اختلالات بینایی در بسیاری از جنبه های مختلف اعم از :

رشد مهارت های حرکتی درشت

رشد مهارت های حرکتی ظریف

رشد مهارت های شناختی

رشد مهارت های ارتباطاتی و زبانی

رشد مهارت های تعامل اجتماعی و مهارت های خودیاری

و رشد مهارت های مربوط به بازی

در معرض خطر ابتلا به تاخیر هستند

استفاده از رویکرد بین رشته ای  برای به حداکثر رساندن پتانسیل بیمار ضروری است. رشد حرکتی برای تشویق کودکان به حرکت تا حد زیادی به بینایی متکی است. کنجکاوی و انگیزه برای کشف یک محرک بصری به توسعه کنترل سر، خزیدن، راه رفتن و یادگیری دستکاری اشیا کمک می کند.

CVI و کاردرمانی

همانطور که قبلا ذکر شد یک تشخیص قطعی و استاندارد همیشه باید توسط یک متخصص انجام شود. متأسفانه در بسیاری از کشورهای در حال توسعه اغلب ماه ها تا سال ها طول می کشد تا یک بیمار تشخیص CVI دریافت کند. در این بین، شروع تحریک بینایی باقیمانده کودک یا استفاده از تحریک غیربصری در طول درمان مهم است. هدف این است که به کودک اجازه دهیم یک شی ثابت/مکان را پیدا کند، آن را ردیابی کند، به آن برسد و در نهایت آن را برای کاوش به دهان ببرد.

درمان

در طول درمان می توان از دستورالعمل های زیر استفاده کرد:

1. آماده سازی:

درمان باید در یک اتاق ساکت و آرام انجام شود تا حواس پرتی کودک به حداقل برسد.

از وجود نور مناسب، ترجیحاً چراغ های قابل تنظیم اطمینان حاصل کنید.

یک ارزیابی ذهنی و عینی جامع با کمک مراقبین کودک انجام دهید.

در طول جلسه تا حد امکان مراقبین کودک را درگیر کنید. کودکان اغلب به عنوان بخشی از رشد طبیعی به چهره مراقبین خود بهترین پاسخ را می دهند.

2. وضعیت دهی(positioning):

یک کودک مبتلا به فلج مغزی باید بر عوامل متعددی غلبه کند تا پوزیشن خود را ثابت نگه دارد. باید از کودک حمایت کرد تا فقط بر ورودی بصری تمرکز کند. بنابراین نشستن با حمایت پوزیشن خوبی برای شروع تحریک بینایی است. پوزیشن های مختلف را می‌توان با پیشرفت کودک اجرا کرد.

3. استفاده از محرک های بینایی:

باید به مشاهدات مراقبین از زندگی کودک اهمیت داده شود. آنها اغلب متوجه می شوند که کودکان تمایل دارند به نور خیره شوند (در 60٪ از کودکان مبتلا به CVI)، به رنگ های کنتراست بالا یا اشیایی که با نور در اتاق تاریک روشن می شوند پاسخ می دهند و اغلب متوجه خواهند شد که در کدام ناحیه از نور قرار دارد. میدان بینایی کودک به بهترین شکل به آن پاسخ می دهد. در طول درمان می توان از اشیاء کم هزینه زیر استفاده کرد:

کنتراست (تضاد)

رنگهای روشن

استفاده از اشیائی که نور را منعکس ی کنند

استفاده از نور برای روشن کردن اجسام

استفاده از اسباب بازی های زیاد

4. به بیمار باید زمان کافی برای پردازش و پاسخ دادن به محرک بینایی داده شود زیرا این امر اغلب در بیماران مبتلا به CVI دارای تأخیر است. همچنین بسیار مهم است که این موضوع را برای مراقبین توضیح دهید زیرا آنها اغلب تصور می کنند که کودک علاقه خود را از دست داده است و بنابراین محرک را حذف می کنند. معمولا دیده می شود که کودکان سر خود را برمی گردانند تا دید محیطی توسعه یافته خود را اعمال کنند یا از آن استفاده کنند.

5. از حرکت استفاده کنید زیرا کودکان مبتلا به CVI ممکن است بتوانند اشیاء متحرک را سریعتر پیدا کنند.

6. از تحریک لمسی و کلامی برای کمک به مکان یابی و شناسایی اشیاء استفاده کنید.

7. با جلسات درمانی کوتاهتر شروع کنید زیرا ممکن است کودکان به دلیل خستگی و/یا ناامیدی بیش از حد تحریک شوند. (مدت زمان توصیه شده کمتر از 12 دقیقه، دو بار در روز، 5 روز در هفته به مدت یک سال است.)

8. آموزش مناسب و برنامه خانگی ارائه دهید.  

9.  آموزش و برنامه های خانواده محور

  مراقبان باید در مورد تشخیص و پیامدهای CVI به طور کامل آموزش ببینند. آنها باید اهمیت نوروپلاستیسیتی عصبی و معنای آن را برای بینایی فرزندشان درک کنند.

مراقبان اغلب متوجه اضطراب و ترس کودک مبتلا به اختلال بینایی نمی شوند و برای غلبه بر آن باید راهبردهای آماده سازی را اجرا کرد.

فعالیت های متعددی را می توان در خانه یا در محیط خانه انجام داد، مانند:

  • تمرینات گفته شده را طبق دستور بالا رعایت کنید.
  • سعی کنید تمارین را در فعالیت های روزمره زندگی (ADLs) بگنجانید، به عنوان مثال قبل از تعویض پوشک می توان به کودک اجازه داد تا پوشک تمیز را نگاه کند و لمس کند.
  • سعی کنید هنگام انجام تمرینات تحریکی محیطی آرام برای کودک ایجاد کنید. رادیو یا تلویزیون را در طول روز روشن نگذارید زیرا سر و صدای پس زمینه می تواند آنها را بیش از حد تحریک کند.
  • با توضیح شفاهی به او که قرار است چه اتفاقی بیفتد، کودک را برای هر گونه تغییر در موقعیت یا لمس کردن آماده کنید و برای اطمینان دادن به او با یک لمس محکم شروع کنید.
  • هنگام ورود و خروج از اتاق به کودک اعلام کنید که ناخودآگاه منجر به ترس وی نشوید. خواهران و برادران و سایر اعضای خانواده باید به انجام همین کار تشویق شوند.
  • در کودکانی که پس از یک سال به تحریک بصری پاسخ خوبی نمی دهند، باید به مراقبان در مورد استفاده از حواس غیر بینایی آموزش داده شود.
  • به کودک اجازه دهید در فعالیت های روزمره زندگی (ADLs) شرکت کند. این به کودک کمک می کند تا صداها یا ورودی های لمسی را با فعالیت ها مرتبط کند. به عنوان مثال، مراقبان می توانند قبل از حمام در مورد صدای جاری شدن آب صحبت کنند یا قبل از تغذیه غذای خود را لمس کنند.
  • از تحریک لمسی برای یادگیری استفاده کنید، با استفاده از بافت ها و دماهای مختلف برای توسعه مهارت های حسی. کودک همچنین می تواند برای پیوند یا بازی در طول این فعالیت ها صورت مراقبان را لمس کند.

نتیجه گیری

کودکان مبتلا به فلج مغزی جنبه های زیادی دارند که باید در ارزیابی و درمان مورد توجه قرار گیرند. نقش اساسی بینایی در رشد را نمی توان نادیده گرفت و بنابراین نباید توسط کاردرمانگران نادیده گرفته شود.

توانبخشی گندم، کاردرمانی در ستارخان، کاردرمانی در شهرآرا، گفتاردرمانی در ستارخان، گفتاردرمانی در شهرآرا

66573100-66573201 —  09356808756

بدون دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *