کجی گردن/ تورتیکولی

تورتیکولی مادرزادی(Congenital torticollis (CMT)) که با نام پیچ خوردگی گردن نیز شناخته می شود، یک ناهنجاری وضعیتی و اسکلتی عضلانی است که در هنگام تولد یا مدت کوتاهی پس از آن آشکار می شود. این اختلال ناشی از کوتاه شدن یک طرفه و یا افزایش تون عضله در عضله ی (sternocleidomastoid (SCM)) اتفاق می افتد و به صورت خم شدن جانبی سر به سمت همان طرف همراه با چرخش به سمت مقابل ظاهر می شود. اصطلاح تورتیکولی از کلمه لاتین tortus به معنی “پیچ خورده” و collum به معنای “گردن” گرفته شده است.

 

• تورتیکولی سومین اختلال اسکلتی عضلانی مادرزادی در نوزادان با شیوع بین 0.3 تا 16٪ است.
• در پسران و بارداری اول شایع تر است.
• با اختلال عملکرد ستون فقرات گردنی فوقانی همراه است و گاهی اوقات به عنوان عدم تعادل حرکات گردنی به دلیل فشار ساب اکسیپتال شناخته می شود.

 


رویکردهای درمانی برای تورتیکولی شامل درمان دستی (شامل تمرینات کششی کنترل شده)، درمان های مبتنی بر تغییر وضعیت دهی (مانند تامی تایم(Tummy Time): اشاره به زمانی دارد که کودک بیدار است و کودک را روی شکم قرار می دهید، انجام این کار برای کودکان با اختلال تورتیکولی بسیار مهم است چرا که منجر به کشش عضله ی SCM کوتاه شده و تقویت عضلات مقابل می گردد. کودک را برای خزیدن و کسب مراحل سطوح بالاتر آماده می کند) و در موارد شدید ، تزریق بوتولینوم توکسین و جراحی است.
تورتیکولی می تواند منجر به تغییرات ثانویه مانند عدم تقارن جمجمه (پلاژیوسفالی) و همچنین مشکلات عملکردی از جمله مشکل شیردهی در نوزاد تازه متولد شده شود.
سبب شناسی
• علت اصلی تورتیکولی مادرزادی کماکان ناشناخته باقی مانده است، اگرچه در ارتباط با علت بروز آن چندین نظریه وجود دارد؛ با این حال، هیچ مدرک و شواهد دقیقی برای هیچ یک از آنها وجود ندارد. ایسکمی، تروما در حین زایمان و ناهنجاری داخل رحمی (وضعیت قرار گیری جنین در رحم مادر) بیشترین عامل بروز این اختلال ذکر شده است. در این میان عضلات گردن یک سیستم پیچیده را تشکیل می دهند. از نظر شماتیک، عضلا گردنی دارای دو سطح از هم متمایز می شوند: سطحی (عضلات بلند گردنی (SCM)) و عمیق (عضله پاراورتبرال). عضله SCM مهمترین عضله در ناحیه ی گردنی محسوب می شود. فعالیت حرکتی SCM منجر به کج شدن سر و گردن به سمت چرخش به سمت مخالف می شود، بنابراین مهمترین عضله ای که در این اختلال درگیر است عضله ی SCM می باشد.

انواع تورتیکولی مادرزادی(Congenital torticollis :CMT):
• وضعیتی (20%) – نوزاد ترجیحات وضعیتی دارد اما سفتی عضلانی یا محدودیتی برای دامنه حرکتی غیرفعال ندارد.

• عضلانی (30%) – سفتی عضله استرنوکلیدوماستوئید و محدودیت دامنه حرکتی غیرفعال دیده ی شود.

• توده استرنوکلیدوماستوئید (50%) – ضخیم شدن عضله استرنوکلیدوماستوئید و محدود شدن دامنه حرکتی غیرفعال دیده می شود.

‌ به طور کلی تورتیکولی وضعیتی خفیف‌ترین شکل است، با زمان‌های درمان کوتاه‌تر در مقایسه با تورتیکولی توده استرنوکلیدوماستوئید که ممکن است به زمان‌های طولانی‌تر درمان و مدیریت تهاجمی‌تر نیاز داشته باشد.

درمان

• درمان های مختلفی بسته به نوع تورتیکولی مادرزادی وجود دارد و هیچ استاندارد درمانی قطعی وجود ندارد. متخصصانی که در این زمینه می توانند به کودکان با اختال تورتیکولی مادرزادی کمک نمایند، کاردرمانگران و مداخلات کاردرمانی به هنگام می باشد.

• با درمان مناسب، 90٪ تا 95٪ از کودکان قبل از سن یک سالگی بهبود می یابند، و 97٪ از بیماران اگر درمان را قبل از شش ماه اول شروع کنند، بهبود می یابند.

• کاردرمانی و درمان های مبتنی بر تغییر وضعیت دهی کودک به عنوان درمان خط اول در این اختلال توصیه می شود. پس از آن درمان های مبتنی بر اورتز (استفاده از کلار) به عنوان خط دوم درمان برای نوزادان با عدم تقارن متوسط تا شدید و پایدار توصیه می شود. در این میان استفاده از خدمات کاردرمانی و مداخلات کاردرمانی در مقایسه با وضعیت دهی کودک با کمک بالشت بیشتر توصیه می شود چرا که با قرار گرفتن نوزاد روی شکم با کمک بالشت، خطر ابتلا به سندرم مرگ ناگهانی نوزاد افزایش می یابد. علاوه بر این شواهد و تحقیقات مداخلات توانبخشی در این زمینه را موثر و کارساز دانسته اند.• بر اساس شواهد و مطالعات موجود انجام کاردرمانی حداقل سه روز در هفته برای این کودکان پیشنهاد می شود، البته شروع زمان درمان نیز در ارتباط با مدت انجام مداخلات کاردرمانی در طول هفته تاثیرگذار است.

• آموزش: آموزش دادن به والدین/مراقبان در مورد مداخلات مبتنی بر وضعیت دهی کودک و جابجایی که موجب چرخش فعال گردن به سمت ناحیه آسیب‌دیده می‌شود و کودکان را از خم کردن سرشان به سمت آسیب‌دیده منع می‌کند از اهمیت ویژه ای برخوردار است.

• کشش دستی: درمان اولیه بر روی کشش غیرفعال تمرکز دارد. به والدین توصیه می شود که در حین وضعیت دهی کودک، کودک را در شرایطی قرار دهند که عضله SCM تحت کشش غیر فعال قرار گیرد مانند زمان های شیردهی با نوزاد. در این زمان چانه ی کودک در حین شیر خوردن به سمت شانه جانبی آسیب دیده می چرخد و عضله ی کوتاه شده تحت کشش غیر فعال قرار می گیرد. نوزادان را می توان در هنگام بیداری و تحت نظارت بر روی شکم خود قرار داد(تامی تایم) تا مهارت های حرکتی خود را در وضعیت مستعد توسعه دهد. درکشش های دستی اعمالی مانند خم شدن، اکستنشن، و چرخش جانبی در کشش لازم است.

• برای تورتیکولی در سمت راست، جمجمه را از زیر اکسیپیتال با دست راست حمایت می کنیم. دست چپ روی چانه قرار می گیرد. این قرارگیری دست هم برای چرخش راست و هم برای خم شدن جانبی به سمت چپ لازم است. در همین زمان کشش جزئی داده می شود کشش به مدت 10 ثانیه حفظ می شود. کشش خمشی جانبی نیز با کشش خفیف آغاز می شود و به دنبال آن خم شدن خفیف به جلو و چرخش 10 درجه به راست انجام می شود. سپس سر به صورت جانبی حرکت می کند، به طوری که گوش چپ به شانه چپ نزدیک می شود.
• از تکنک های حمل و جا به جایی کودک که مبتنی بر وضعیت دهی مناسب کودک هست نیز استفاده نمائید. به عنوان مثال، اگر کودک تورتیکولی چپ دارد، کودک را در حالی که سرش را روی شانه چپ خود قرار داده است حمل کنید و سپس دست راست خود را بین پاهای او قرار دهید و به شانه چپش برسید، سپس به آرامی شانه چپ او را فشار دهید (آن را به سمت پایین فشار دهید. و با دست چپ به آرامی سر او را بالا بیاورید تا جایی که گوش راست با شانه راست تماس پیدا کند (یا تا حدی که کودک می تواند بالاتر رود). از 20 ثانیه تا یک دقیقه نگه دارید (زمان را می توان با توجه به سطح همکاری کودک افزایش داد). بازی کردن والدین با کودک در تمامی این مراحل منجر به کاهش درد در کودک می شود.

• کینزیو تیپ: پاول (2010) از سه مطالعه موردی به این نتیجه رسید که kinesio taping ممکن است مدت درمان را به دلیل اثربخشی طولانی‌تر با کاربرد Kinesio کاهش دهد. کینزیو تیپینگ اثر فوری بر عدم تعادل عضلانی در کودکان مبتلا به تورتیکولی مادرزادی دارد.

نکته: بهترین زمان برای درمان تورتیکولی قبل از کسب توانایی نشستن توسط کودک می باشد (قبل از 6 ماهگی) و هر چه درمان تورتیکولی به تاخیر بیافتد احتمال تاثیر آن بر روی ستون فقرات(انحراف جانبی- اسکولیوز) بیشتر می شود.

2 دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *