هر اختلالی که در آن موفقیت تحصیلی فرد، با توجه به سن و آموزش و هوش و يا براساس آزمون‌های معیار خواندن و نوشتن و ریاضی، از آنچه انتظار می‌رود بسیار کمتر باشد، اختلال یادگیری (Learning Disabilities: LD) توصیف می‌شود.

اصطلاح اختلال یادگیری، از نیاز به تشخیص و خدمت به دانش‌آموزانی برخاسته‌است که به‌طور مداوم در کارهای درسی خود با شکست مواجه می‌شوند و در عین حال درچهارچوب سنی  کودکان استثنایی نمی‌گنجند. ظاهری طبیعی دارند، رشد جسمی و قد و وزن‌ شان حاکی از بهنجار بودن آنان است. هوش آن‌ها کمابیش عادی است، به خوبی صحبت می‌کنند، مانند سایر کودکان بازی مي‌كنند و مثل همسالان خود با سایرین ارتباط بر قرار می‌کنند. درخانه نیز یاری‌های لازم را دارند و کارهایی را که والدین به آنان واگذار می‌کنند به خوبی انجام می‌دهند. لیکن توانایی لازم برای به جریان اندازی اطلاعات برای بیان کردن و به ویژه، نوشتن را ندارند. پس با توجه به مشخصات کلی این دانش‌آموزان، می‌توان آن‌ها را در گروه جدیدی به نام دانش آموزان با اختلال یادگیری قرار داد و گفت این دانش آموزان در یک یا چند فرایند روانی که به درک کردن با استفاده از زبان شفاهی یا کتبی مربوط می‌شود، اختلال دارند که این اختلال می‌تواند به شکل عدم توانایی کامل در گوش کردن، صحبت کردن، خواندن، نوشتن، هجی کردن یا انجام محاسبات ریاضی ظاهر شود.

این اصطلاح، شرایطی چون  آسیب های ادراکی ، آسیب دیدگی‌های مغزی، نقص جزئی در کار مغز، و خوانش پریشی (دُش‌خوانی یا دیسلِکسیا  به انگلیسی Dyslexia:) را در بر می‌گیرد. این تعریف، آن دسته از دانش آموزان را که به دلیل مشکلات دیداری، شنیداری یا حرکتی، همچنین عقب ماندگی ذهنی (به انگلیسی: Intellectual disability) یا محرومیت‌های محیطی، فرهنگی یا اقتصادی به مشکلات یادگیری دچار شده‌اند، شامل نمی‌شود.

ناتوانی‌های یادگیری با اصطلاح‌هایی چون خواندن جبرانی یا دیرآموزی مترادف نیست. این تعریف به‌طور ویژه از کودکان و نوجوانانی یاد می‌کند که به شدت دچار ناتوانی‌های یادگیری بخصوصی هستند. دانش آموزان مبتلا به این مشکل، نیازمند آموزش ویژه‌ای هستند که بنا بر نظر امز(Emz) باید با تمرینهای مخصوص، غیرمعمول و با کیفیتی غیرعادی سر و کار داشته باشند. این امر جدا از شیوه‌های آموزشی و منظمی است که اکثر کودکان از آن استفاده می‌کنند. وظیفه ی کارشناسان در این زمینه، این است که عهده‌دار جبران ناتوانی یادگیری به خصوص کودک به صورت آموزش انفرادی یاگروه های کوچک باشند.

علائم اختلال یادگیری

تشخیص اختلال یادگیری ممکن است دشوار باشد. اگر کودک شما علائم زیر را داشته باشد ممکن است اختلال یادگیری داشته باشد:

  • در فهمیدن و پیروی کردن از دستورالعمل‌ها مشکل دارد.
  • در به یاد آوردن چیزی که به او گفته شده‌است، مشکل دارد.
  • ضعف هماهنگی در راه رفتن، ورزش کردن یا مهارت‌هایی از قبیل نگه داشتن یک مداد دارد.
  • وسایل مورد نیاز برای تکالیف را گم می‌کند یا جا می گذارد، مثل کتاب‌های مدرسه و …
  • در فهمیدن مفهوم زمان، مشکل دارد.
  • در مقابل انجام دادن تکالیف یا فعالیت‌هایی که نیاز به خواندن، نوشتن یا ریاضیات و محاسبه دارد مقاومت می‌کند یا دائماً نمی تواند تکالیف را بدون کمک قابل توجه کامل کند.
  • اعتراض می‌کند، خصومت یا واکنش‌های هیجانی شدید در مدرسه نشان ميدهد. زمانی که تکالیف تحصیلی از قبیل تکالیف خانگی یا خواندن دارد، واكنش شديد هيجاني نشان می‌دهد.

راهنمای آماری و تشخیصی اختلالات روانی )5  (DSM-که توسط انجمن روانپزشکی آمریکا (به انگلیسی: American Psychiatric Association)  منتشر شده‌است، علایم زیر را برای اختلال یادگیری مطرح کرده‌است:

  • روخوانی دشوار، کند و نادرست کلمات
  • اشکال در درک معنی آنچه که خوانده می‌شود.
  • مشکلات هجی کردن
  • اشکالات بیان نوشتاری
  • اشکال در یادگیری مفاهیم و معانی اعداد یا محاسبات
  • اشکال در استدلالات ریاضی

حتی وجود یکی از علایم بالا می‌تواند نشانگر اختلالات یادگیری باشد. از همین رو، اگر علامتی را مشاهده کردید، در اولین فرصت به متخصصین حاضر در کلینیک کاردرمانی گندم مراجعه کنید.

عوامل بروز اختلالات یادگیری

ثابت شده ‌است که علل بروز اختلالات یادگیری نسبتاً مبهم است. برخی از مشکلات کنونی درباره ی مفهوم اختلالات یادگیری بازتابی است از ناتوانی ما در اشاره ی دقیق به علل بروز اختلالات یادگیری که شاهدش هستیم. روشن است که آگاهانه یا ناآگاهانه مسئله علل بروز اختلالات یادگیری را به فراموشی و بی توجهی می‌سپاریم. بر حسب درک ما از اختلالات یادگیری و نگرش اولیه حرفه‌ای ما (کاردرمانی) نسبت به اختلالات یادگیری، ممکن است ما به علل خاصی توجه پیدا کنیم تا آن که به رابطه ی علّی دشواری بپردازیم.

اما تجربه ی گذشته و علم کنونی به ما ثابت می‌کند که اختلال یادگیری مفهومی چند رشته ای است و پیوند میان کارشناسان رشته‌های گوناگون در این امر باید برقرار باشد.

الف) عوامل آموزشی

۱- تدریس ناکافی و ناصحیح به کودکان

۲- عدم فراگیری و تسلط معلم به مهارت‌های لازم جهت تدریس درس های پایه در مدارس

۳- توقعات بیش از اندازه بالا یا بسیار پایین معلمان

۴- برنامه‌ریزی و طرح برنامه ی آموزشی ضعیف

۵- عدم فعالیت‌های برانگیزنده

۶- تدریس عملی نادرست

۷- عدم آموزش مهارت های اجتماعی ، یادگیری و حرکتی و جسمی و عدم پرداختن به یادگیری‌های زبان شفاهی

۸- استفاده نادرست از روش‌ها و مداد و برنامه درسی

ب) عوامل محیطی

عوامل محیطی بسیاری وجود د دارد که می‌تواند به پیچیدگی اختلالات یادگیری بیفزاید و حتی شاید سبب ساز آن باشد که عبارتند از : تغذیه، بهداشت، تندرستی، انگیزش ضعیف، توجه ناکافی و ضعف در انجام کار بر اثر گرسنگی و وجود رنگ‌ها و مزه‌های مصنوعی در غذاها طبق نظر فاین گولد روی تحرک بیش از حد کودک مؤثر است.

 سرماخوردگی های مزمن، مشکلات تنفسی، آلرژیها و … در بروز اختلال یادگیری کودک مؤثر است.

سقوط، آسیب دیدگی مغزی، ضربه وارد به سر و … در بروز اختلال یادگیری کودک مؤثر است.

کودک در حال رشد، نیازمند درون دادهای حسی است تا درباره ی محیط و خود و هر دو بیاموزد یعنی کودک به تجربه‌هایی نیاز دارد تا بیاموزد که چگونه بیاموزد.

زبان به واسطه ی نقشش در تفکر و یادگیری سایر مهارتها در محیط زندگی کودک جایگاه ویژه‌ای دارد و ممکن است ناتوانی کودک از نبود مدل‌های درست در اوایل رشد وی سرچشمه گرفته باشد.

بسیاری از کودکان مبتلا به اختلال یادگیری، مضطرب ، نامطمئن و بی‌اختیار و سرکش هستند که ممکن است این رفتارها با فقدان امنیت طبیعی، ثبات محبت و گرمی و پذیرش در منزل و محیط مدرسه پیوند داشته باشد.

ج) عوامل روانی

امکان دارد کودکان مبتلا به اختلالات یادگیری در عملکردهای روانی پایه چون ادراک، حافظه ادراک، حافظه و شکل درون به مفاهیم اختلال داشته باشند.

 د- عوامل فیزیولوژیکی

بسیاری از متخصصان بر این باورند که علل اساسی و عمده ناتوانی‌های یادگیری آسیب دیدگی مغزی، شدید یا جزئی و صدمه وارده به دستگاه عصبی و مرکزی است.

ه- عوامل ژنتیکی

شواهدی در دست است که نشان می‌دهد اختلالات یادگیری احتمالاً در برخی خانواده‌ها بیش از دیگران دیده می‌شود در واقع عوامل ژنتیکی در شمار وسیعی از اختلالات یادگیری نقش دارد.

ز عوامل بیوشیمیایی

مشکلات گوناگون متابولیکی در حکم عواملی هستند که موجب اختلالات یادگیری می‌شوند مثل هایپوگلیسمی، کم کاری تیروئید و …

و- عوامل پیش، هنگام و بعد از تولد

ژ- تاخیر رشد

بندر، دهریش، جانسکی، لانگ فود … اظهار می‌دارند که عدم ظهور علائم رشد برخی از کودکان مبتلا به اختلالات یادگیری ممکن است از تاخیر رشد برخی اجزای دستگاه عصبی مرکزی سرچشمه گرفته باشد که این گونه کودکان پس از بزرگتر شدن بر این مشکلات غلبه می‌کنند.

چ- نقص جزئی در کار مغز

به نظر می‌آید هر گونه نتیجه‌گیری درباره ی حیاتی بودن آسیب دیدگی مغزی در کودکان مبتلا به اختلال یادگیری در بهترین شرایط فقط جنبه تجربی و آزمایشی دارد.

باتوجه به موارد گفته شده مشخص می شود که برای ارائه ی مداخلات به کودکان دارای اختلال یادگیری یک تیم مجرب و متشکل از کاردرمانگر، گفتاردرمانگر و روانشناس نیاز می باشد. در این میان کلینیک توانبخشی گندم با داشتن کادر مجرب و متخصص و داشتن بیش از 15 سال سابقه در زمینه کار با کودکان دارای اختلال یادگیری قادر به ارائه خدمات توانبخشی به این کودکان در منطقه ی غرب تهران واقع در ستارخان می باشد. 

انواع اختلالات یادگیری

  1. دیس کلوکیا یا اختلال ریاضی اصطلاحی است برای کودکانی که در زمینه ریاضی از جمله در درک مفاهیم ریاضی چون اندازه ها و جهات و هم چنین مشکلاتی در چهار عمل اصلی(جمع-تفریق-ضرب-تقسیم) دارند، به کار می رود. و از عوامل این اختلال می توان به فقدان آمادگی ذهنی، تدریس نادرست و ناکافی، اختلال در دیدن و شنیدن و هم چنین مشکلات مربوط به ادراک فضایی اشاره کرد. و این دانش آموزان در 4 دسته از مهارت های اساسی یادگیری پیشرفت ضعیفی دارند : الف) مهارتهای زبانی، ب ) مهارت های ادراکی،  ج ) مهارتهای ریاضی، و د ) مهارتهای مربوط به توجه. حدود 6 تا 7 درصد از کودکان مدرسه ابتدایی ممکن است اختلال ریاضی داشته باشند و این رقم نیاز به توجه دارد و تنها راه کمک کننده به این کودکان کاردرمانی و استفاده از تمارین درکی حرکتی متناسب با کودک می باشد.
    1. خوانش‌پریشی، دُش‌خوانی یا دیسلِکسیا (به انگلیسی: Dyslexia) یک اصطلاح عام برای تشریح مشکلات آموزشی به ویژه در کودکان مقطع دبستانی است. این اختلال موجب اختلال در روان‌خوانی یا درک مطلب می‌شود.  دیسلکسیا، می‌تواند خود را به عنوان یک مشکل در رابطه با واج‌خوانی، و رمزگشایی، دیکته، مهارت شنوایی، حافظه‌کوتاه‌مدت، یا نامگذاری‌سریع آشکار کند. سه نوع زیرگروه شناختی برای خوانش‌پریشی تعریف شده‌است که شامل: شنیداری، دیداری، و توجه است.  ناتوانی خوانِش، یا دیسلِکسیا یکی از معمول‌ترین ناتوانی‌های آموزشی می‌باشد. هم چنین محققان دانشگاه ام آی تی دریافتند افراد مبتلا به خوانش‌پریشی در تشخیص و شناسایی چهره افراد نیز با ابهاماتی روبرو هستند.  خوانش‌پریش بزرگسال می‌تواند به صورت روان بخواند اما افراد خوانش‌پریش معمولاً سرعت خواندن پایینی دارند؛ و هم چنین توانایی هِجا و دیکته ی پایینی دارند و اگر واژه‌ای بی‌معنا باشد در خواندن آن دچار مشکل می‌شوند.  خوانش پریشی هیچ رابطه‌ای با سطح آی کیو یا هوش و توانایی‌شناختی فرد ندارد. از نشانه‌های اولیه این ناتوانی دیر صحبت کردن کودک است و بعد از آن نوشتنِ آیینه‌ای کودک که در آن نوشتن واژه‌ها بر عکس و مانند آیینه است. از نشانه‌های سنین بالاتر، می‌توان به ناتوانی یا مشکل در هجا کردن واژه، یافتن هم‌قافیه برای واژه یا مشکل در تلفظِ صدا یا ترکیب واژه‌ها و صداها اشاره کرد. عمومی‌ترین نشانه آن دیکته ی بسیار ضعیف کودک و تمایل به نوشتن حروف بیشتر یا کمتر در هنگام نوشتن واژه‌ها است. از دیگر نشانه‌های عمومی خوانش‌پریشی این است که یک فرد خوانش‌پریش واژه را زودتر یا دیرتر از جایی که باید قرار گیرد در جمله می‌گذارد و همچنین در هنگام خواندن، واژه‌ها را جابه‌جا می‌خواند. معمولاً فرد خوانش‌پریش سطح نوشتاری‌اش بسیار پایین‌تر از سطح معلومات و هوش عمومی‌اش است و از همین طریق می‌توان به خوانش‌پریشی وی، پی برد. تخمین زده می‌شود که بین ۸ تا ۱۰ درصد کودکان به اختلالات یادگیری مبتلا هستند. اختلال خواندن (دیسلکسیا) بیش از دیگر اختلالات یادگیری در میان کودکان شایع است. ۸۰ درصد از اختلالات یادگیری را اختلال خواندن (دیسلکسیا) تشکیل می‌دهد.
    2. اختلال دیکته نویسی، انواع اشتباهات پرتکرار املایی که یک دانش‌آموز با بهره ی هوشی طبیعی مرتکب می‌شود، ممکن است ناشی از اختلالات یادگیری در زمینه ی مهارت‌های دیکته باشد که به آن اختلالات دیکته‌نویسی می‌گویند. به‌عنوان مثال اگر دانش‌آموز تا به حال ده دیکته نوشته‌است، باید تمام اشتباه‌هایی را که در آن دیکته‌ها مرتکب شده، یادداشت شود و علت یا علل آن اشتباه‌ها یافت گردد؛ چنانچه ریشه ی غلط‌های املایی از یک نوع (مثلاً حافظه ی دیداری) بود، گفته می‌شود دانش‌آموز دارای اختلال دیکته‌نویسی در زمینه ی حافظه ی دیداری است.

·         غلط‌های رایج املایی و ریشهٔ آن

علّتمثال
حافظه ی دیدارینوشتن منزور به جای منظور
حساسیت شنیدارینوشتن «مسباک» به جای «مسواک»
دقت و تمرکزقرار ندادن نقطه، سرکش یا دندانه حروف در کلمات
آموزشینوشتن خاب به جای خواب
قرینه نویسینوشتن کلمه به صورت چپ‌چین
نارسا نویسیبدخطی و ناخوانا نوشتن کلمات
حافظه ی توالی دیدارینوشتن «مارد» به جای «مادر»

چگونه کاردرمانی می تواند به کودک دارای مشکلات یادگیری کمک کند؟

یک کاردرمانگر می‌تواند با کودک، مدرسه و والدین او برای ارائه درمان، مشاوره، استراتژی‌ها و تکنیک‌هایی برای به حداقل رساندن اثرات یک اختلال یادگیری در زندگی روزمره کار کند.

مهم است که در صورت امکان، درمان زودهنگام شروع شود تا تأثیر آن بر اعتماد به نفس و عزت نفس با همسالان و در کلاس درس به حداقل برسد.

در زیر برخی از روش هایی که یک کاردرمانگر ممکن است بر روی آنها تأکید کند آورده شده است:

  • مهارت های سازمانی(Organizational skills)
  • تقسیم تکالیف به تکه های کوچکتر و قابل مدیریت تر
  • آموزش آمادگی جسمانی
  • کمک به آمادگی ذهنی و حافظه کودک
  • ارائه تکنیک های زمان بندی و قدم زدن
  • مشاوره در مورد تقویم و مدیریت زمان (به صورت بسیار ساده)
  • آموزش نشانه های تصویری و یادآوری
  • دست خط(Hand Writing)
  • به کودک کمک می‌کنیم تا در دست گرفتن مداد تکامل یابد
  • آموزش نحوه گرفتن و حفظ یک وضعیت نشستن موثر
  • آموزش درست کردن حروف
  • پشتیبانی از توسعه مهارت های پیش از نوشتن و کپی کردن
  • معرفی فعالیت هایی برای افزایش ثبات کمربند شانه ای
  • کمک به توسعه ی هرچه بهتر مهارت های حرکتی ظریف و بهبود قدرت دستها

توانبخشی گندم، کاردرمانی در ستارخان، کاردرمانی در شهرآرا، گفتاردرمانی در ستارخان، گفتاردرمانی در شهرآرا

66573100-66573201 —  09356808756

بدون دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *